دیسک زنده (live cd) چیست؟

دیسک زنده سیستم‌عامل کاملی‌ است که محتویات آن بر روی یک دیسک قرارمی‌گیرد. که به صورت bootable و بدون نصب برروی هارددیسک قابل اجراست . محتویات این سیستم‌عامل عموماً برروی یک رسانهٔ ذخیره‌ سازی bootable مانند یک سی‌دی‌، ‏DVD ، فلاپی ، فلش و ... ذخیره‌‌می‌شود. یک دیسک زنده به‌طور معمول حاوی تعدادزیادی نرم‌افزار است که توسط تکنیک‌های فشرده‌سازی برروی یک رسانه (media) ذخیره‌ می‌شود.

اصطلاح "live” به بی‌واسطه‌بودن یک عملکرد اطلاق می‌شود. و دراینجا بدین معنی است که سیستم عامل مستقیماً وبدون دخالت هارد، اجرا می‌شود. بنابراین هیچ تغییراتی برروی سیستم‌عامل میزبان اعمال نمی‌شود، مگراینکه به‌صورت خاص توسط کاربر درخواست‌شده‌باشد.

حال با خارج نمودن دیسک‌زنده از رسانهء ذخیره‌گاه وreboot کردن کامپیوتر، سیستم‌عامل میزبان بدون هیچ تغییری به حالت گذشته‌اش بازمی‌گردد.

پس ازبالا آمدن یک دیسک زنده، فایل‌ها برروی یک حافظه موقت مثل یک ram disk ذخیره‌می‌شوند. و ازآنجاییکه RAM موجود درسیستم ، مابین برنامه‌ها تقسیم‌میشود، تاحدی از میزان بازدهی سیستم‌ کاسته‌ خواهدشد. بنابراین برای استفاده از یک توزیع زنده داشتن حداقل ۲۵۶ مگابایت RAM توصیه‌ می‌شود ، اما این بدان معنا نیست که سیستمی با کمتر از این مقدار RAM نتواند با یک توزیع زنده کارکند.

کاربردهای یک دیسک زنده

• دیسک نجات : یکی از موارد استفاده از دیسک‌های زنده، رفع اشکالات احتمالی پیش‌آمده برای سیستم می‌باشد که می‌توانید از آن‌ها به عنوان یک دیسک نجات کاملاً مجهز استفاده نمایید و بدون اینکه مجبور به نصب مجدد سیستم عامل باشید، تنظیمات و بخش‌های آسیب‌دیده را به‌سادگی ترمیم نمایید.

• یکی از مواردی که معمولاً برای کاربرانی‌که دارای دو سیستم عامل لینوکس و ویندوز هستند ،پیش می‌آید، اشکال درمدیر بوت لینوکس‌شان می‌باشد. این اشکال بیشتر درمواقعی پیش می‌آید که سیستم عامل ویندوزبه هردلیلی مجدداً نصب شود. درچنین مواردی کاربر دیگر قادر به‌ بوت در سیستم عامل لینوکس نمی باشد. دراین حالت انجام عملیات بسیار ساده بوده و درمدت بسیار کمی قابل انجام است.کافی است که دیسک زنده خود را وارد سیستم نموده وبوت نمایید و بصورت کاربر ریشه واردشده و دستورترمیم مدیربوت را واردنمایید.

• کاربردهای آموزشی : یکی از موارد استفاده از دیسک زنده ،کاربرد آموزشی آن است ، به‌اینصورت که می‌توان از آن برای شروع یادگیری کار با لینوکس استفاده نمود بدون اینکه نگران نحوه نصب شد(زیرا نصب یک لینوکس کامل برای کاربران عادی معمولاً مشکل می‌باشد ). همینطور می‌توان از آن برای demo سیستم عامل برای سایر افراد و در هر مکانی استفاده نمود.

• تست سخت‌افزار: بهترین و سرراست‌ترین راه برای اینکه ببینیم که آیا سخت‌افزار ما با لینوکس سازگار است یا نه استفاده از دیسک‌های زنده است. درگذشته تنها راه برای حصول اطمینان از کارکردن لینوکس بر روی یک PC خاص، نصب این سیستم عامل برروی آن بود.

• قابلیت حمل آسان: یکی از بهترین مزایای دیسک زنده قابل حمل بودن آن است. با داشتن یک نسخه از آن در هرزمان ومکانی که باشیم چه در اداره، دانشگاه ، خانه دوستان یا آشنایان ، همیشه یک سیستم‌عامل لینوکس همراهمان هست و وابسته به OS های موجود درآن سیستم‌ها نخواهیم بود و می‌توانیم با سیستم‌عامل دلخواه خود کارها را پیش ببریم.

• کاربردهای خاص منظوره : از دیسک‌های زنده می‌توان برای کاربردهای خاص‌منظوره استفاده نمود. به‌عنوان مثال می‌توان از توزیع‌هایی مثل GeeXboX یا MoviX برای راه‌اندازی یک music player یا نمایش فیلم استفاده نمود. یا از یک دیسک‌زنده security-oriented ، بعنوان جعبه‌ابزاری برای مانیتورینگ و چک‌کردن امنیت سیستم‌های روی شبکه استفاده نمود.